Mevzuat Kütüphanesi
Sınavın en ağır konusu mevzuattır — kritik süreler ve maddeler, sınav odaklı özetlerle.
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
İSG alanının çatı kanunu (2012). Öne çıkanlar: Kapsam (m.2): kamu özel tüm işyerleri; çırak ve stajyerler dâhil. İstisnalar: TSK/emniyet asli faaliyetleri, ev hizmetleri, kendi nam ve hesabına çalışanlar. İşveren yükümlülüğü (m.4): her türlü tedbiri almak, denetlemek; maliyet çalışana yansıtılamaz; dış hizmet sorumluluğu kaldırmaz. Risklerden korunma ilkeleri (m.5): kaçınma, kaynağında mücadele, ikame, toplu korumaya öncelik. Risk değerlendirmesi (m.10): her işyerinde zorunlu. Çalışmaktan kaçınma (m.13): ciddi+yakın tehlikede kurula/işverene başvuru; önlenemezse doğrudan terk hakkı. Bildirimler (m.14): iş kazası 3 iş günü; meslek hastalığı öğrenmeden itibaren 3 iş günü; sağlık sunucuları 10 gün. Sağlık gözetimi (m.15): periyodik muayene 5 3 1; çok tehlikelide işe giriş raporu şart. Kurul (m.22): 50+ çalışan ve 6 aydan uzun işlerde.
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda SGİ Yönetmeliği
Çalışma periyodik aralar veya ekran dışı işlerle bölünür. Göz muayenesi işe başlamadan önce, düzenli aralıklarla ve şikâyette yapılır; gereken özel gözlüğü işveren karşılar. Ekranın üst kenarı göz hizasında/altında; dirsekler ~90°, sırt destekli, ayaklar yerde. Yansıma ve kamaşma önlenecek yerleşim ve aydınlatma sağlanır.
Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği
Kesin bir kilo sınırı yoktur ; risk faktörleri değerlendirilir: yükün özellikleri, fiziksel çaba, çalışma ortamı, işin gerekleri. Öncelik mekanik taşıma araçlarıyla riski ortadan kaldırmaktır. Doğru teknik: dizden çök, yükü gövdeye yakın tut, sırtı dik tut, bacak kaslarıyla kalk, dönerken beli bükme.
KKD'lerin İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik
KKD; risklerin toplu korunma ya da iş organizasyonu ile önlenemediği durumlarda kullanılır — son çaredir . İşveren KKD'yi ücretsiz sağlar; bakım, onarım ve değişimini üstlenir. KKD işe ve çalışana uygun seçilir; birden fazla KKD birlikte kullanılıyorsa birbiriyle uyumlu olmalıdır. Kategoriler: I basit riskler; II ara grup; III ölüm ve geri döndürülemez zararlara karşı koruyanlar (solunum setleri, düşüş durdurucular).
Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda SG Önlemleri Yönetmeliği
Tehlikeli kimyasallar için Güvenlik Bilgi Formu (16 bölüm, Türkçe) bulundurulur ve erişilebilir olur. Maruziyet eşik sınır değerlerin (TWA/STEL) altında tutulur; ortam ölçümü yapılır. Kaplar etiketlenir; reaksiyona girebilecek maddeler ayrı depolanır. Önlem hiyerarşisi: ikame > kapalı sistem/havalandırma > organizasyon > KKD.
Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Yönetmeliği
KKD son çaredir ; toplu korunma ve organizasyon öncelikli. İşveren KKD'yi ücretsiz sağlar, bakım/onarım ve değişimini üstlenir. KKD işe ve çalışana uygun seçilir; birden fazla kullanılıyorsa uyumlu olmalı. Piyasadaki KKD'lerde CE işareti zorunlu; Kategori III'te onaylı kuruluş numarası da bulunur.
Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği
Yer altında sürekli gaz izleme ve havalandırma zorunludur (grizu/metan patlaması riski). Yer altı çalışma süresi günde 7,5, haftada 37,5 saat; fazla mesai yaptırılamaz. Kurtarma istasyonu, tahliye planı, ferdi kurtarıcı (oksijen maskesi) bulundurulur. Gebe ve genç işçiler yer altında çalıştırılamaz.
Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği
Renk + biçim anlam belirler: Kırmızı daire + çapraz bant: yasak (sigara içilmez, ateşle yaklaşma) Kırmızı kare/dikdörtgen: yangınla mücadele ekipmanı Sarı üçgen: uyarı (elektrik, asılı yük, yanıcı madde) Mavi daire: emredici — zorunlu davranış (baret tak, gözlük kullan) Yeşil kare/dikdörtgen: acil çıkış, ilk yardım, güvenli durum İşaretler; riskin toplu/teknik önlemlerle giderilemediği yerlerde tamamlayıcıdır, önlemin yerine geçmez.
Titreşim Yönetmeliği (Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunması)
8 saatlik referans döneme göre günlük maruziyet: El kol titreşimi: eylem 2,5 m/s² — sınır 5 m/s². Bütün vücut titreşimi: eylem 0,5 m/s² — sınır 1,15 m/s². Eylem değeri aşılırsa teknik/organizasyonel önlem programı; sınır değer aşılırsa maruziyet derhal altına indirilir. El kol titreşimi beyaz parmak sendromuyla ilişkilidir.
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği
Yüksekte çalışma tanımı metre eşiğine değil, seviye farkı + düşme ihtimaline dayanır. Ana korkuluk en az 1 m , ara korkuluk ve en az 15 cm topuk levhası . Sağlık güvenlik planı, koordinatör ataması ve önceden bildirim gerekebilir. İskele, iksa, kazı güvenliği ve düşme önleme öne çıkan konulardır.
Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmaları Yönetmeliği
En düşük eylem değeri 80 dB(A): kulak koruyucu hazır bulundurulur; eğitim verilir. En yüksek eylem değeri 85 dB(A): koruyucu kullanımı zorunlu; teknik önlem programı uygulanır. Maruziyet sınır değeri 87 dB(A): koruyucunun etkisi hesaba katılarak asla aşılamaz; aşılırsa maruziyet derhal düşürülür, nedenler araştırılır. Sağlık gözetiminde odyometrik testler yer alır.
Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmaları Yönetmeliği
80 dBA en düşük eylem değeri: kulak koruyucu hazır bulundurulur, eğitim verilir. 85 dBA en yüksek eylem değeri: kullanım zorunlu, teknik program başlar. 87 dBA maruziyet sınır değeri: koruyucunun etkisi dahil hiçbir koşulda aşılamaz. Sağlık gözetiminde odyometrik testler yer alır.
Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmaları Yönetmeliği
8 saatlik referans döneme göre günlük maruziyet: El kol titreşimi: eylem 2,5 m/s² — sınır 5 m/s². Beyaz parmak sendromuyla ilişkili. Bütün vücut titreşimi: eylem 0,5 m/s² — sınır 1,15 m/s². Bel rahatsızlıklarıyla ilişkili. Sınır aşılırsa maruziyet derhal altına indirilir.
Çalışanların İSG Eğitimleri Yönetmeliği
Süre/periyot: az tehlikeli en az 8 saat/3 yılda bir; tehlikeli 12 saat/2 yılda bir; çok tehlikeli 16 saat/yılda bir. İşe başlamadan önce, iş/işyeri/ekipman değişikliğinde ve kaza ya da meslek hastalığı sonrası ek eğitim verilir. Eğitimlerde geçen süre çalışma süresinden sayılır ; maliyet çalışana yansıtılamaz. Uzaktan eğitim mümkün; uygulamalı konular yüz yüze tamamlanır.
İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği
Ekip (m.6): işveren/vekili, İGU, işyeri hekimi, çalışan temsilcisi, destek elemanı ve tehlike kaynaklarını bilen çalışanlar. Aşamalar: tehlikeleri tanımla → riskleri analiz et → kontrol tedbirlerine karar ver → dokümante et → izle ve yenile. Yenileme (m.12): çok tehlikeli 2, tehlikeli 4, az tehlikeli 6 yılda bir; taşınma, teknoloji değişimi, kaza/meslek hastalığı/ramak kala ve yeni mevzuatta süre beklenmez. Ramak kala olayların tanımı bu yönetmelikte yer alır.
İlkyardım Yönetmeliği
Sertifikalı ilkyardımcı sayısı (m.19): az tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışana 1; tehlikelide her 15 çalışana 1; çok tehlikelide her 10 çalışana 1. İlkyardım eğitimi yetkili merkezlerce verilir; sertifikalar güncellenir. İşyerinde uygun ilkyardım malzemesi ve düzenlemesi bulundurulur.
İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki ve Eğitimleri Hk. Yönetmelik
Belge sınıfları: C → az tehlikeli; B → az tehlikeli + tehlikeli; A → tüm sınıflar. Süreler (m.12): çalışan başına ayda az tehlikeli 10 dk, tehlikeli 20 dk, çok tehlikeli 40 dk. Tam süreli uzman: az tehlikeli 1000+, tehlikeli 500+, çok tehlikeli 250+ çalışanda. Uzman; rehberlik, risk değerlendirmesi, çalışma ortamı gözetimi, eğitim bilgilendirme ve ilgili birimlerle işbirliğinden sorumludur. Hayati tehlike tespitinde işi durdurma sürecini işletir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik
Kurul şartı: 50+ çalışan ve 6 aydan fazla süren sürekli işler. Üyeler: işveren/vekili (başkan), iş güvenliği uzmanı (sekreter), işyeri hekimi, İK/idari sorumlu, sivil savunma uzmanı, formen/ustabaşı, çalışan temsilcisi. Toplanma: çok tehlikeli ayda bir, tehlikeli iki ayda bir, az tehlikeli üç ayda bir. Kararlar oy çokluğuyla; eşitlikte başkanın oyu belirler. Kararlar işvereni bağlar.
İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli Yönetmeliği
Hekim süreleri (m.12): çalışan başına ayda az tehlikeli 5 dk, tehlikeli 10 dk, çok tehlikeli 15 dk; tam süreli eşikleri 2000/1000/750. DSP (m.19): yalnızca çok tehlikeli sınıfta ve 10+ çalışanı olan işyerlerinde: 10 49 çalışan → 10 dk, 50 249 → 15 dk, 250+ → 20 dk. Tam süreli hekim varsa DSP şartı aranmaz. Hekimin görev alanları: rehberlik, sağlık gözetimi (işe giriş/periyodik muayeneler), eğitim ve ilgili birimlerle işbirliği.
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik
Tüm işyerleri acil durum planı hazırlar (yangın, patlama, kimyasal yayılım, doğal afet). Destek elemanı (m.11): söndürme, kurtarma ve koruma konularının her biri için çok tehlikelide 30, tehlikelide 40, az tehlikelide 50 çalışana bir kişi; 10'dan az çalışanlı az tehlikeli işyerinde 1 kişi yeterli. Tatbikat (m.13): yılda en az bir kez; sonuçları raporlanır. Plan yenileme: çok tehlikeli 2, tehlikeli 4, az tehlikeli 6 yılda bir.
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik
Her işyeri acil durum planı hazırlar (yangın, patlama, kimyasal, doğal afet). Destek elemanı: söndürme/kurtarma/koruma için çok tehlikelide 30, tehlikelide 40, az tehlikelide 50 çalışana bir kişi. Tatbikat yılda en az bir; sonuçları raporlanır. Plan yenileme: çok tehlikeli 2, tehlikeli 4, az tehlikeli 6 yılda bir.